Filosofie

Het einde van de kunst? Het einde van de religie?


De Duitse negentiende-eeuwse filosoof Hegel maakte in zijn colleges de overweging dat in de zeventiende eeuw de kunst haar substantiële band met de religie was kwijtgeraakt en zich voortaan dominant ging bezig houden met triviale onderwerpen (landschappen, portretten, stillevens,…). Voor hem betekende dat meteen wat hij het einde van de kunst noemde: ze verloor haar dominante positie als het ging om wat mensen wezenlijk achten in hun bestaan. De Amerikaanse filosoof Arthur Danto heeft de kunst nog een tweede keer laten sterven, nu onder verwijzing naar o.a. de Brillo-boxen van Andy Warhol. Sedert Warlhol en Duchamp blijkt kunst zelfs niet meer te onderscheiden van een banaal product dat we aantreffen in de eerste de beste winkel.

Intussen lijkt ook de religie, althans in Europa, aan haar einde te zijn gekomen. Nadat de verlichting religie tot ethiek had herleid, was de vroegromantiek vertwijfeld op zoek gegaan naar een esthetisering van de ethiek. Ze hoopte op een nieuwe mythologie die tegelijk poëtisch, religieus en filosofisch zou zijn. Dat bleek niet zo evident. Hegel zag de moderne tijd eerder vanuit filosofisch of wetenschappelijk (begrippelijk) dan wel nog vanuit mythologisch perspectief. Daarmee heeft, principieel althans, ook de religie haar dominante rol in de cultuur kwijtgespeeld.

Met deze geschiedenis in het achterhoofd vragen we naar een mogelijke band tussen religie en kunst vandaag. Die blijft uitermate beperkt. Wel stellen we vast dat kunstenaars religieuze thema’s interpreteren en herinterpreteren zonder zich daarbij nog te bekommeren om enige dogmatische of rituele context. Religie als zodanig blijft daarbij grotendeels afwezig. Wellicht wordt de traditionele rol van de christelijke religies in Europa steeds meer overgenomen door de moraliteit gepropageerd door populaire series als Thuis of Familie. Of we ons daarover ongelukkig moeten voelen?

Begeleiding

em. prof. dr. Paul Cruysberghs filosofie, filologie KUL

Locatie

Elcker-Ik (Grote Zaal)

CodeDatumsUrenPrijsInschrijven
FIL511

Ma 20/5/19

13:30-16:00

10 €Inschrijven



Terug naar overzicht